O Tuusaunoaga o Tiute a Trump e Manuia ai Kamupani e Fesootaʻi Faapolokiki — ProPublica

O le ProPublica o se faʻalapotopotoga tala fou e le o ni polofiti e tuuto atu i le suʻesuʻeina o faʻaaogaina sese o le pule. Lesitala e maua muamua a matou tala sili ona tetele.
O loʻo matou lipotia pea. E iai ni au faʻamatalaga i le auala na aofia ai oloa e le aofia i le lisi o tuusaunoaga o lafoga? E mafai ona e faʻafesoʻotaʻi Robert Faturechi o Signal i le 213-271-7217.
Ina ua maeʻa ona fofogaina e Peresitene Donald Trump ni tiute fou tetele i le amataga o lenei masina, na faʻalauiloa mai ai e le Maota Paepae se lisi o oloa e silia ma le 1,000 o le a tuusaunoa mai tiute.
O se tasi o meafaitino o loʻo aofia i le lisi o le polyethylene terephthalate, e masani ona taʻua o le PET resin, o se thermoplastic e faʻaaogaina e fai ai fagu palasitika.
E le o manino pe aisea na tuusaunoa ai le kamupani mai faasalaga, ma e oo lava i taitai o le alamanuia latou te le o iloa le mea na mafua ai faasalaga.
Peitaʻi o lana filifiliga o se manumalo lea mo le kamupani gaosi fagu Coca-Cola o Reyes Holdings, o se tasi o kamupani tumaoti tetele i le Iunaite Setete, e umia e ni uso e toalua ua foai atu le miliona o tala i mataupu tau Republican. Talu ai nei na faafaigaluegaina ai e le kamupani se kamupani lobbying e vavalalata le sootaga ma le pulega a Trump e puipuia ana lafoga, e pei ona faaalia i faamaumauga.
E le o manino pe na i ai se sao o le lobbying a le kamupani i le talosaga mo le fa'amagalo. E le'i tali vave mai Reyes Holdings ma ana lobbying i fesili mai ProPublica. Sa musu fo'i le Maota Pa'epa'e e faia se fa'amatalaga, peita'i na fai mai nisi o le au lagolago o le alamanuia na teena e le pulega le talosaga mo le fa'amagalo.
O le aofia ai o resins i le lisi e le'i fa'amatalaina, ua fa'amamafaina ai le le manino o le faiga fa'atulagaina o lafoga a le malo o Amerika. O lo'o le iloa e i latou o lo'o a'afia i le mataupu pe aisea e noatia ai nisi oloa i lafoga ae leai. E leai se fa'amatalaga manino mo suiga i fua faatatau o lafoga. Ua tu'uina mai e ofisa o le pulega ni fa'amatalaga feteenai e uiga i lafoga pe na'o le musu e taliina ni fesili.
O le leai o se manino i le faagasologa ua laga ai ni atugaluga i tagata tomai faapitoa i fefaatauaiga e faapea, e ono maua e kamupani e fesoʻotaʻi faapolokiki ni tuusaunoaga mai lafoga e aunoa ma se faatagaga.
“E mafai ona avea ma faiga pi’opi’o, ae mafai fo’i ona avea ma le le agavaa,” o le tala lea a se tagata loia o lo’o galue i le faiga fa’avae o lafoga e uiga i le aofia ai o le PET resin i lafoga. “O le mea moni, sa matuā fa’avavevave lava ma ou te le iloa po’o ai na alu i le Maota Pa’epa’e e talanoaina lenei lisi ma tagata uma.”
I le taimi o le pulega muamua a Trump, sa i ai se faiga aloaia mo le sailia o tuusaunoaga o lafoga. Na tuʻuina atu e kamupani le faitau selau afe o talosaga ma finau e tatau ona tuusaunoa a latou oloa mai lafoga. Na faʻasalalauina talosaga ina ia mafai ona suʻesuʻeina lelei le faiga o le faʻatulagaina o lafoga. O lenei manino na mafai ai e tagata aʻoga ona iloiloina mulimuli ane le faitau afe o talosaga ma fuafua ai o foaʻi faʻapolokiki a le Republican e sili atu ona maua tuusaunoaga.
I le nofoaiga lona lua a Trump, i le taimi nei, e leai se faiga aloaia mo le talosagaina o le fa'amama avega tau lafoga. O pulega o pisinisi ma tagata e lagolagoina le malo e galulue fa'alilolilo. Na ta'ua e le komiti faatonu o le Wall Street Journal i le vaiaso talu ai le "le manino o le faiga" e tutusa ma le "miti mai le vanu o Uosigitone."
O le poloaiga fa'atonu o lo'o fa'alauiloa aloaia ai lafoga fou a Trump o le a noatia ai toetoe lava o atunu'u uma i le lafoga fa'avae e 10%, fa'atasi ai ma tuusaunoaga e fa'amatalaina lautele o oloa i vaila'au, semiconductor, vaomatua, 'apamemea, minerale taua, ma le malosi. O lo'o fa'amatalaina fa'atasi ai oloa patino o le a tuusaunoa.
Peita’i, o se iloiloga o le lisi na faia e ProPublica na maua ai e tele aitema e le’i ofi i nei vaega lautele pe le’i ofi lava, ae o nisi aitema e ofi i nei vaega e le’i fa’asaoina.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o le lisi tuusaunoaga a le White House e aofia ai le tele o ituaiga o asbestos, lea e le o se minerale taua tele ma e foliga mai e le pa'ū i totonu o soʻo se vaega o tuusaunoaga. O le minerale e mafua ai le kanesa e masani ona manatu e le taua i le saogalemu o le atunuʻu poʻo le tamaoaiga o Amerika ae o loʻo faʻaaogaina pea e fai ai le chlorine, ae na faʻasaina e le Ofisa Puipuiga o le Siosiomaga a le pulega a Biden le faʻaulufaleina mai o nei meafaitino i le tausaga talu ai. Ua faʻailoa mai e le pulega a Trump atonu o le a toe faʻafoʻi nisi o faʻatapulaʻaga o le vaitaimi o Biden.
Na saunoa se failauga mo le American Chemistry Council, o se vaega o pisinisi sa tetee muamua i le faasaina ona e ono afaina ai le pisinisi chlorine, e lei finau le vaega mo le tuusaunoaina o le asbestos mai lafoga ma e lei iloa pe aisea ua aofia ai. (E lei faailoa mai foi e kamupani tetele e lua o le chlorine i a latou pepa faalauiloa na latou finau mo lafoga.)
O isi mea o loʻo i luga o le lisi e lē tuusaunoa ae e itiiti ifo le matautia e aofia ai korala, atigi, ma ponaivi o le cuttlefish (o vaega o le cuttlefish e mafai ona faʻaaogaina o ni meaʻai faaopoopo mo fagafao).
E le o aofia fo'i le PET resin i so'o se vaega o tuusaunoaga. Fai mai tagata atamamai e foliga mai e manatu le malo o se oloa fa'aeletise ona o ona mea e maua mai le penisini. Ae o isi oloa e ausia tulaga maualalo tutusa e le o aofia ai.
“Sa matou te’i fo’i e pei o isi uma,” o le saunoaga lea a Ralph Wasami, o le faatonu sili o le PET Resin Association, o se vaega fefa’ataua’iga mo le alamanuia PET. Na ia ta’ua e le pa’ū le resin i le vaega o tuusaunoaga se’i vagana ua aofia ai afifiina mo na oloa.
O faamaumauga o loʻo faʻaalia ai i le kuata lona fa o le tausaga talu ai, pe tusa o le taimi na manumalo ai Trump i le palota, na faafaigaluegaina ai e le kamupani gaosi fagu Coca-Cola o Reyes Holdings le Ballard Partners e fai ni loia mo lafoga. I le kuata muamua o lenei tausaga, pe tusa o le taimi na faapaleina ai Trump, o faamaumauga o loʻo faʻaalia ai na amata ona fai e Ballard ni loia i le Matagaluega o Fefaatauaiga, lea e faatulaga ai le faiga faavae tau fefaatauaiga, mo lafoga.
Ua avea le kamupani ma nofoaga e sili ona fiafia i ai kamupani o loʻo sailia le galulue faʻatasi ma le pulega a Trump. Ua faia ni loia mo le kamupani lava ia a Trump, le Trump Organization, ma o ana tagata faigaluega e aofia ai taitai sinia o le pulega e pei o le Loia Sili o Pam Bondi ma le Ofisa Sili o le Aufaigaluega o Susie Wiles. O le faʻavae o le kamupani, o Brian Ballard, o se tagata e tele ana galuega e faʻatupeina ai tupe a Trump lea ua taʻua e Politico o le "tagata loia sili ona lauiloa i Uosigitone a Trump." O ia o se tasi o tagata loia e toʻalua i le kamupani na faia ni loia mo lafoga i luga o Reyes Holdings, e tusa ai ma faʻamaumauga a le feterale.
O Chris ma Jude Reyes, o le auuso pilionaea i tua atu o Reyes Holdings, e iai foʻi a la sootaga vavalalata ma faiga faapolotiki. O pepa o faʻamatalaga tau tupe o tauvaga o loʻo faʻaalia ai e ui ina la foaʻi atu i nisi o sui tauva Temokalasi, ae o le tele o a la foaʻi faʻapolokiki ua alu i le au Republican. Ina ua maeʻa le manumalo o Trump i le palota muamua, sa valaʻaulia Chris Reyes i Mar-a-Lago e feiloaʻi ma Trump.
O le tuusaunoaga mai le PET resin e le gata o se faamanuiaga mo Reyes Holdings, ae o se faamanuiaga foi mo isi kamupani e faʻatau le resin e fai ai fagu, faapea foi ma kamupani meainu e faʻaaogaina. I le amataga o lenei tausaga, na saunoa ai le Pule Sili o Coca-Cola o le a sui le kamupani i fagu palasitika i luma o lafoga fou i luga o le alumini. E ono le manuia lena fuafuaga pe afai e aʻafia foi e lafoga fou ia thermoplastics. O faamaumauga o faʻamatalaga o loʻo faʻaalia ai na faʻamalosia foi e le kamupani le Konekeresi e tetee i lafoga i lenei tausaga, ae e le o faʻamatalaina auiliili i pepa poʻo a faiga faʻavae, ma e leʻi tali atu le kamupani i fesili mai ProPublica. (Ua taumafai Coca-Cola e faʻafesoʻotaʻi Trump, ma foaʻi atu pe tusa ma le $250,000 i lona faʻapaleina, ma na tuʻuina atu e lona Pule Sili ia Trump se fagu Diet Coke patino, o lana soda e sili ona fiafia i ai.)
O le isi vaega ua lelei tele le fa’amama avega mai lafoga talu ai nei o fa’ato’aga, lea e aofia ai le tele o ituaiga vaila’au e tineia ai manu fa’asaina ma mea e fai ai fa’apalaga.
O le American Farm Bureau Federation, o se vaega e lagolagoina faatoaga, na lolomiina talu ai nei se auiliiliga i luga o lana upega tafailagi e viia ai tuusaunoaga e le atoatoa ma taʻua ai tuusaunoaga o mutia ma potash "o se taumafaiga malosi a faalapotopotoga faatoaga e pei o le American Farm Bureau Federation" ma "o se molimau i le aoga o le leo tuufaatasi o faifaatoaga ma faifaatoaga."
E tele isi oloa faaulufale mai e le o aofia i so'o se vaega e tuusaunoa mai tiute, ae e ono aofia i le vaega e tuusaunoa mai tiute pe afai e fa'amatalaina lautele.
O se tasi o faʻataʻitaʻiga o le sucralose faʻasuamalie faʻapitoa. O lona faʻaofiina o le a matua aoga lava i kamupani o loʻo faʻaaogaina le oloa i meaʻai ma meainu. Ae o nisi taimi e faʻaaogaina ai foʻi le sucralose i vailaʻau e faʻalelei atili ai lona tofo. E le o manino pe na faʻamaonia e le Maota Paʻepaʻe lona faʻaofiina ona o le faʻasaina o vailaʻau pe mo se isi mafuaʻaga.
O vaega lautele na maua tuusaunoaga o pisinisi ia na suʻesuʻeina e le malo o Amerika mo tiute tauave e ono tulaʻi mai i le lumanaʻi i lalo o lana pule e faʻatino tiute tauave e puipuia ai le saogalemu o le atunuʻu.
O le tala na e faitauina na mafai ona faia ona o le au faitau. Matou te faʻamoemoe o le a musuia ai oe e lagolago le ProPublica ina ia mafai ai ona matou faʻaauau pea le faia o le galuega faʻasalalau suʻesuʻe e faʻaalia ai le malosi, faʻaalia ai le mea moni, ma faʻatino ai suiga moni.
O le ProPublica o se potu tala fou e le o ni polofiti ua tuuto atu i le tusitala e le faaituau, e faavae i mea moni e taofia ai le pule. Na faavaeina i matou i le 2008 e tali atu ai i le faaitiitia o lipoti suʻesuʻe. Ua silia ma le 15 tausaga o matou faaaluina e faaalia ai le le faamasinotonu, faiga piʻopiʻo, ma le faaaogaina sese o le pule — o galuega e fai si gesegese, taugata, ma sili atu ona taua i lo tatou faatemokalasi nai lo se isi lava taimi muamua. O se tagata manumalo i le Pulitzer Prize e fitu taimi, ua matou faatinoina le toe fuataʻiga i malo o le setete ma le lotoifale, faalapotopotoga, faalapotopotoga, ma isi mea, a o faatumauina pea le manuia o le lautele i le totonugalemu o a matou lipoti.
Ua sili atu ona maualuga tulaga lamatia nai lo se isi lava taimi. Mai amioga mama i totonu o le malo i le soifua maloloina o le fanautama i le faʻalavelave tau le tau ma tua atu, o loʻo i ai le ProPublica i laina pito i luma o tala e sili ona tāua. O lau foaʻi o le a fesoasoani ia i matou e faʻamautinoa atu i latou o loʻo i le pule le tali atu ma faʻamautinoa le mea moni ia i matou.
Auai faatasi ma le silia ma le 80,000 tagata lagolago i le atunuu atoa i le lagolagoina o le tusitala suʻesuʻe ina ia mafai ona faʻamalamalamaina, musuia, ma i ai se aafiaga tumau. Faafetai mo le faʻataunuuina o lenei galuega.
Fa'afeso'ota'i a'u e ala i imeli po'o se auala saogalemu e tu'uina atu ai fa'amatalaga e uiga i le malo tele ma le pisinisi a Trump.
O le a taula’i atu le ProPublica i vaega e sili ona mana’omia le gauai atu i ai i le taimi o le nofoaiga lona lua a Donald Trump. O nisi ia o mataupu o le a taula’i i ai a matou tusitala — ma pe fa’apefea ona o’o atu i ai ma le saogalemu.
Aoao atili e uiga i la matou 'au tusitala. O le a matou fa'aauau pea ona fa'asoa atu vaega e taula'i i ai a'o fa'atupula'ia tala fou.
Ou te aofia ai mataupu tau soifua maloloina ma le siosiomaga ma matagaluega o loʻo pulea na mataupu, e aofia ai le Ofisa o le Puipuiga o le Siosiomaga.
Ou te aofia ai mataupu tau le faamasinoga tonu ma le pulega o le tulafono, e aofia ai le Matagaluega o Faamasinoga, loia a Amerika, ma faamasinoga.
Ou te aofia ai mataupu tau fale ma felauaiga, e aofia ai kamupani o loʻo faʻagaoioia i nei vaega ma faʻatonu o loʻo vaʻaia.
Afai e leai sau fautuaga po'o se tala patino, matou te mana'omia pea lau fesoasoani. Lesitala e avea ma sui auai o la matou Federal Worker Resource Network e fa'afeso'ota'i mai ai matou i so'o se taimi.
O tagata atamamai na toe iloiloina le tulafono a ProPublica na latou mauaina le tele o faʻaletonu faigata i le faiga lea na faʻamalamalamaina ai le auala o loʻo faʻatagaina ai e le pulega a Trump le atamai faʻapitoa e faʻatonutonu ai le faʻaitiitia o auaunaga taua.
O faʻamaumauga na maua e le CNN o loʻo faʻaalia ai o se tagata faigaluega i le Matagaluega o le Aoga a le Malo e leai se poto masani faafomaʻi na faʻaaogaina le AI e fuafua ai po o fea konekarate a le VA e faʻamutaina. "O le AI o se meafaigaluega sese atoatoa," o le tala lea a se tasi tagata poto faapitoa.
O Thomas Fugate, e faatoa tausaga talu ona maeʻa le kolisi ma e leai sona poto masani i le puipuiga o le atunuu, o le ofisa o le Matagaluega o le Puipuiga o le Atunuu sa vaaia le nofoaga autu a le malo mo le tetee atu i faiga faatupu faalavelave.
O osofaʻiga a le peresetene i taumafaiga e faʻatatau i le eseesega ua faʻalavelaveina ai galuega a tagata faigaluega a le malo e maualuluga a latou aʻoaʻoga — e ui lava o nisi o galuega na latou leiloa e leʻi fesoʻotaʻi tuusaʻo ma soʻo se taumafaiga a le DEI.
E tusa ai ma faamaumauga a le Matagaluega o le Puipuiga o le Atunuu, na silafia e le au ofisa e silia ma le afa o le 238 tagata na toe faafoi mai e leai ni a latou faamaumauga solitulafono i le Iunaite Setete ma e na o tulafono o femalagaaiga na latou solia.
Micah Rosenberg, ProPublica; Perla Treviso, ProPublica ma le Texas Tribune; Melissa Sanchez ma Gabriel Sandoval, ProPublica; Ronna Riskes, Rebel Alliance Investigations; Adrian Gonzalez, Fake News Hunters, 30 Me, 2025, 5:00 AM CST
A o suia e le Maota Paepae le aufaigaluega ma le fesoasoani tau tupe mai galuega tau tete’e atu i faiga faatupu faalavelave i le tuliesea o tagata lautele, sa tauivi setete e faatumauina taumafaiga tau tete’e atu i faiga faatupu faalavelave sa lagolagoina muamua e Uosigitone. O le taunuuga o se auala e le’i mae’a ona faia lea na tuua ai le tele o eria e le’i puipuia.
O Thomas Fugate, e faatoa tausaga talu ona maeʻa le kolisi ma e leai sona poto masani i le puipuiga o le atunuu, o le ofisa o le Matagaluega o le Puipuiga o le Atunuu sa vaaia le nofoaga autu a le malo mo le tetee atu i faiga faatupu faalavelave.
O faʻamaumauga na maua e le CNN o loʻo faʻaalia ai o se tagata faigaluega i le Matagaluega o le Aoga a le Malo e leai se poto masani faafomaʻi na faʻaaogaina le AI e fuafua ai po o fea konekarate a le VA e faʻamutaina. "O le AI o se meafaigaluega sese atoatoa," o le tala lea a se tasi tagata poto faapitoa.
E ui i mea taufaaleaga, suʻesuʻega, ma le faʻaaogaina o le vavaeʻesea o se faʻasalaga mo tamaiti, ae o loʻo tumau pea Richard L. Bean o le faatonu o le nofoaga e taofia ai tamaiti o loʻo tauaveina lona igoa.
Paige Pfleger, WPLN/Nashville Public Radio, ma Mariam Elba, ProPublica, 7 Iuni, 2025, 5:00 i le taeao ET


Taimi na lafoina ai: Iuni-09-2025