O lea la, ua toe foʻi mai seevae crocs, a leai o le a lē toe tuai lava. Pe o se nofoaga ea lenei e tolauapi ai? E mafanafana? E pei o se mea e manatua ai le olaga? Matou te le o mautinoa. Ae matou te fiafia i le Scienceline i a matou Crocs, pe o le pea lanu piniki feilafi na ofuina e Lyric Aquino i le laina pito i luma i se konaseti a Harry Styles, pe o le pea lanumoana na ofuina e Delaney Dryfuss i le faleaiga lauiloa i Martha's Vineyard. O nisi o a matou seevae e sili ona matou fiafia i ai ua galulue faʻatasi nei ma Crocs e pei o Bad Bunny, ata tifaga o Cars ma le 7-Eleven.
Ua 20 tausaga o iai ni seevae lauiloa, ae i lena taimi matou te leʻi mafaufau lava po o le a le mea na faia ai. O le taimi lava e oso aʻe ai lenei fesili i o matou mafaufau, e le mafai ona matou aveeseina. O lea la, seʻi o tatou tilotilo totoʻa i le kemisi o Crocs ma mafaufau pe faʻapefea ona tatou suia lona tuufaatasiga e faʻaitiitia ai le aʻafiaga o le kamupani i le siosiomaga.
E faigata ona maua se tali sa'o i luga o le initaneti. I nisi tusiga e ta'ua i latou o le pa'u, ae i isi - o le foam po'o le resin. E to'atele e finau e le o ni palasitika.
I le tulaga faigofie lava, o Crocs e faia mai le mea ua pateniina o le Croslite. Afai e te suʻesuʻe loloto teisi, o le a e iloa ai o le Croslite e tele lava ina faia i le polyethylene vinyl acetate (PEVA). O lenei mea, o nisi taimi e taʻua faigofie o le EVA, e aofia i se vasega o mea e taʻua o polymers — o molela tetele e faia mai i molela laiti, e toe fai soo e pipii faatasi. O lona tuufaatasiga faakemikolo e sau mai suauʻu faʻasaina.
“E mautinoa lava o alligators e palasitika. E leai se masalosalo i ai,” o le tala lea a Michael Hickner, o se saienitisi o meafaitino i le Iunivesite o le Setete o Pennsylvania o loʻo faʻapitoa i polymers.
Na ia faamatala mai o le palasitika o se vaega lautele, ae e masani ona faasino i soʻo se polymer na faia e tagata. E masani ona tatou mafaufau i ai o se mea lamolemole ma fetuutuunai e faʻaaogaina e fai ai atigipusa e 'ai ai meaʻai ma fagu vai e lafoaʻi. Ae o le styrofoam o se palasitika foʻi. E faʻapena foʻi i le nylon ma le polyester i ou lavalava.
Ae ui i lea, e lē sese le faʻamatalaina o Crocs o ni foam, resin poʻo ni rubber – o mea uma ia o loʻo taʻua i luga. O nei vaega e lautele ma lē saʻo, e tofu lava ma vaega eseese o le amataga faʻakemikolo ma meatotino faaletino o Crocs.
E lē na o Crocs le ituaiga seevae e faʻalagolago i le PEVA mo ona tapuvae e mafanafana. Seʻia oʻo i le amataga o le PEVA i le faʻaiʻuga o le vaitau o le 70 ma le amataga o le vaitau o le 80, e tusa ai ma Hickner, o tapuvae seevae sa malolosi ma lē mafai ona faʻamagaloina. “E toetoe lava a leai se mea e puipuia ai,” o lana tala lea. “Sa matuā faigata lava.” Ae na ia fai mai o le polymer mama fou e lava lona fetuʻunaʻi e avea ma se mea lauiloa i le pisinisi seevae. I le tele o tausaga mulimuli ane, o le mea fou a Crocs o le faia lea o seevae uma mai lenei mea.
“Ou te manatu o le togafiti faapitoa a Crocs o le tomai fa'apitoa lea,” o le tala lea a Hickner. Ae paga lea, e le tele ni mea ua fa'aalia e Crocs e uiga i le auala e faia ai Crocs, ae o pepa fa'amaonia ma vitio a le kamupani o lo'o fa'ailoa mai ai latou te fa'aogaina se metotia masani e ta'ua o le injection molding, o se faiga e nafa ma le faia o mea siliva palasitika ma piliki Lego. E pei o se fana kelu vevela, e mitiia e se masini e fa'apipi'i ai le palasitika malo, fa'amalūlūina, ma fa'aoso i fafo i totonu o se paipa i le isi pito. E ulufale atu le palasitika ua liusuavai i le fa'apipi'i, lea e fa'amālūlūina ai ma maua ai se foliga fou.
O le kelū vevela lava ia e masani ona faia mai le PVA. Ae e le pei o le kelū vevela, o le Croslite polymer o le a fa'asusuina i le kesi e fausia ai le fausaga o le foam. O le i'uga o se seevae e manava, matala, e le susu e lagolagoina ma fa'amalūlūina ai le alofivae.
O le a vave ona suia teisi le faiga ina ia sili atu ona lelei seevae palasitika mo le siosiomaga. I la latou lipoti lata mai o le gafataulimaina, na taʻua ai e Crocs o le tasi pea o a latou seevae masani e faʻasaʻolotoina ai le 2.56 kg o le CO2 i le ea. Na faʻalauiloa e le kamupani i le tausaga talu ai o loʻo latou fuafua e faʻaitiitia le afa o lena fuainumera i le 2030, o se vaega e ala i le faʻaaogaina o palasitika e gaosia mai punaoa faʻafouina nai lo suauʻu faʻasaina.
O le mea fou e faʻavae i meaola, e taʻua o le Ecolibrium, na muamua atiaeina e Dow Chemical ma o le a faia mai “punaoa fualaʻau e pei o le suāuu mata (CTO), ae le o punaoa o mea faʻalenatura,” o le tala lea a se sui o le Dow i se imeli. O le suāuu mata, o se oloa e maua mai le faiga o le gaosiga o le pulupulu laupapa e faʻaaogaina e fai ai pepa, e maua lona igoa mai le upu Suetena mo le paina. O loʻo iloiloina foʻi e le kamupani isi filifiliga e faʻavae i laʻau, o le tala lea a le latou sui.
“Soo se filifiliga e faʻavae i mea ola e mafaufauina e Dow e tatau ona toe maua mai o se otaota poʻo se oloa e maua mai i le faagasologa o le gaosiga,” na latou tusia.
Sa musu Crocs e faamanino pe ua amata ona latou faaaogaina le Ecolibrium i o latou seevae. Sa matou fesiligia foi Crocs po o le a le pasene o a latou palasitika o le a sau mai punaoa faafouina i le faaiuga o le sefulu tausaga, ma sa latou manatu muamua o loo latou fuafuaina se suiga atoa. Na tali mai le failauga ma faamatala atili: "I le avea ai o se vaega o la matou sini o le ausia o le leai o ni kasa e oo atu i le 2030, matou te taumafai e faaitiitia le kasa e oo atu i ni nai oloa i le 50% i le 2030."
Afai e le o fuafua e Crocs i le taimi nei e sui atoa i palasitika fa'alenatura, atonu e mafua ona o tau fa'atapula'aina ma le maua. I le taimi nei, o palasitika fa'alenatura eseese e sili atu ona taugata ma e le lelei tele le gaosiga nai lo palasitika masani. E fou ma tauva ma faiga masani "ua leva ona fa'avaeina," o le tala lea a Jan-Georg Rosenboom, o se inisinia vaila'au i le MIT. Ae afai e fa'aauau pea ona tuputupu a'e le alamanuia o palasitika fa'alenatura, e fa'amoemoe Rosenboom o le a pa'ū tau ma fa'ateleina le maua ona o le fa'ateleina o le tele o gaosiga, tekinolosi fou po'o tulafono faatonutonu.
O loʻo fuafua foʻi Crocs e faʻaaoga isi tekinolosi e faʻaitiitia ai le faʻasaʻolotoina o le kaponi, e pei o le sui i le malosiaga faʻafouina, ae e tusa ai ma la latou lipoti o le 2021, o lenei suiga o le a le tupu seʻia oʻo i le afa lona lua o lenei seneturi. Seʻia oʻo i lena taimi, o le tele o le faʻaitiitiga o le a sau mai le faʻapaleniina o nisi o palasitika e faʻavae i le suauʻu faʻasaina i isi auala e faʻafouina.
Peita'i, e tasi le fa'afitauli mata'ina e le mafai e lenei palasitika fa'avae i meaola ona fo'ia: o fea e alu i ai seevae pe a uma ona fa'aaogaina. Ua lauiloa alligators e umi le ola. I le isi itu, o le fa'afeagai tonu lava lea o fa'afitauli o le vave ona fa'aaogaina o mea o lo'o mafatia ai le alamanuia. Ae i le isi itu, e i'u lava ina lafoa'i seevae i fanua lafoa'i otaota, ma o le pala o mea mai le eleele e le fa'apea ai o le pala o mea mai le eleele.
“E te iloa, e lē mafai ona fa’aumatia ia Kolokola, lea e mafua ai ni fa’afitauli tau le fa’asaoina o le siosiomaga,” o le tala lea a Hickner. Na ia fautua mai atonu e tele atu ma ni nai korokotaila i le Pacific Garbage Patch.
Na faamatala e Hickner e ui e mafai ona toe faʻaaogaina le tele o PEVA i vailaʻau, ae e le mafai ona faia faʻatasi ma isi toe faʻaaogaina i totonu o aiga. Atonu e tatau i Crocs ona faia a latou lava auala e toe faʻaaogaina ai seevae tuai, e toe faʻaaogaina ai seevae tuai e fai ai ni seevae fou.
“Afai e manaʻo Crocs e faia se suiga, semanu e iai sa latou polokalame e toe faʻaaogaina ai mea,” o le tala lea a Kimberly Guthrie, o lē e aʻoaʻoina le faʻatau atu o oloa ma le faʻasaoina o laʻei i le Iunivesite o Virginia Commonwealth.
Ua galulue fa'atasi Crocs ma le kamupani fa'atau oloa tuai i luga ole initaneti o le thredUP e su'e se nofoaga fou mo seevae tuai o le vaitau ua te'a. O lo'o fa'alauiloa e Crocs lenei faiga fa'apa'aga o se vaega o lana tautinoga e fa'aitiitia le aofa'i o seevae e i'u ina lafoa'i i lapisi otaota. A e lafoina lavalava ma seevae ua fa'aaogaina i se faleoloa i luga ole initaneti, e mafai ona e lesitala mo Crocs Shopping Points.
E le'i tali mai ThredUP i se talosaga e iloa ai le aofa'i o pea seevae na o'o atu i faleoloa oloa tuai pe na fa'atau atu i ni kapoti fou. Peita'i, o nisi tagata e foa'i atu a latou seevae tuai. O le su'esu'eina o le thredUP e maua ai le tele o ituaiga seevae Crocs i le tele o lanu ma lapopo'a.
Ua fai mai foʻi Crocs ua latou sefeina le silia ma le 250,000 pea seevae mai le fanua lafoaʻi otaota i le lima tausaga ua tuanaʻi e ala i la latou polokalame foaʻi. Peitaʻi, o le aofaʻi lea o le mafuaʻaga e foaʻi atu ai e le kamupani ni pea seevae e leʻi faʻatauina nai lo le lafoaʻiina, ma e tuʻuina atu e le polokalame ni seevae i ē e manaʻomia. Peitaʻi, e ui lava i le tautinoga a Crocs i le faʻasaoina o le siosiomaga, ae o loʻo faʻaauau pea ona faʻamalosia e le kamupani ona sui auai o le Crocs Club e toe foʻi mai mo ni mea fou e faʻaaogaina mo palasitika e tumau.
O le ā la le mea o totoe mo i tatou i lenei mea? E faigata ona iloa. Ua matou lagona le toʻafilemu teisi ona o le misia o la matou galulue faʻatasi ma Bad Bunny lea na faʻatau uma atu ai ata tifaga ma susulu i le pogisa, ae e le o se taimi umi.
O Allison Parshall o se tusitala saienisi e fiafia tele i le fa'amatala tala i luga o ala o faasalalauga. E tusitusi fo'i o ia mo le Quanta Magazine, Scientific American ma le Inverse.
O Delaney Dryfuss o loʻo avea nei ma Faatonu Sili o le Scienceline ma o se tagata suʻesuʻe mo le Inside Climate News.
Ou te fiafia i au korokotaila, ae o nisi e taugata tele e le gafatia. Fa'amolemole auina mai ia te a'u lau pea fou, lapopo'a 5. Ua tele tausaga o o'u ofuina la'u pea mulimuli. Tausi lelei le si'osi'omaga ma ola manuia.
Ou te faʻamoemoe lava o loʻo lelei e pei ona i ai nei auā o lo latou vaivai e foliga mai o le pau lea o le mea e mafai ona ou ofuina i le galuega ona o loʻu gugu ma soʻo se isi faʻafitauli e tutupu i oʻu vae. Ua tele mea ua ou taumafai ai mo le tiga o vae ma isi mea. O seevae faʻapipiʻi orthotic… e le aoga ae o aʻu e le mafai ona ofuina seevae pe ou te leʻi mauaina se mea e talafeagai mo aʻu ma o taimi uma ou te savali ai latou te oomiina le polo o loʻu vae, ma ou te maua i le eletise pe se mea faapena. E foliga mai o loʻo i ai se mea i totonu e le tatau ona i ai iina… ou te manaʻo ia vaivai e pei o isi mea ina ia mafai ai ona ou faʻaauau pea ona galue.
Ina ua uma ona ou faitauina lenei mea, sa ou manatu o le a faaleagaina e Crocs a latou oloa. O seevae sili ia ona lelei o loʻo i ai i le maketi i le taimi nei e tusa ai ma le mafanafana ma le lagolago. Aisea e pepelo ai i le manuia ma faaleagaina ai se mea lelei. O loʻo ou popole i le crocs i le taimi nei, i le mea ou te iloa o le a le mafai ona ou toe faatauina.
Sa ou i ai i le matafaga i Oregon ma tosoina ni alligator limu se lua. E manino lava, sa i ai i latou i le vai mo se taimi umi, auā sa ufitia i latou e meaola o le sami ma e leʻi malepe lava. Muamua, sa mafai ona ou alu ifo i le matafaga ma suʻe ni tioata o le sami, ae o lea ua na o ni palasitika ua mafai ona ou maua - o ni fasipepa tetele ma ni fasipepa laiti. O se faʻafitauli tele lea.
Ou te manaʻomia le iloa poʻo ai le kamupani gaosi tele o nei seevae, matou te faia teuteuga seevae, matou te faʻatau atu le silia ma le 1000 pea i le masina, ua le lava nei a matou sapalai.
E faigata ona iloa pe moni nisi o nei faʻamatalaga pe na o le faʻasesēina o bots. Mo aʻu, o le faʻaauauina o mea i Crocs e pei o se vaega o pilionaea o loʻo sainia le Giving Pledge ma foaʻi atu le afa o a latou tamaoaiga. E leai se tasi oi latou o loʻo aʻafia malosi i lenei mea, ae ua tele faʻasalalauga ua latou maua mo a latou faʻamatalaga. Na lipotia mai e Crocs Inc. le tupe maua faaletausaga e $3.6 piliona, e 54% le siʻitia mai le 2021. Afai latou te fiafia moni i le i ai o kamupani e nafa ma le taua moni o a latou seevae, ua i ai le tupe mo tupe teufaafaigaluega gafataulimaina. A o taliaina e le tupulaga talavou nei seevae ma le faʻaauauina o mea, e mafai e Crocs ona avea ma se tala faʻasolopito o le MBA pe afai latou te gauai atu i suiga o aga a tagata faʻatau. Ae o le faia o na laʻasaga tetele e mafai ona matua faigata lava, aua o le teu faʻafaigaluega i fua faʻatatau taugata o le maufetuunaʻi e matua feteenai lava ma tupe maua mo tagata e umia sea/tagata teu tupe i se taimi puʻupuʻu.
O se galuega faatino a le Polokalama Lipoti o le Saienisi, Soifua Maloloina, ma le Siosiomaga a le Arthur L. Carter Journalism Institute i le Iunivesite o Niu Ioka. Autu o Garrett Gardner.