E leai se togafitiga mo le faʻamaʻi o le Alzheimer, ae o loʻo suʻesuʻeina pea e saienitisi ni auala e togafitia ai faʻailoga o le faʻamaʻi.
O loʻo galulue foʻi saienitisi i le vave iloa o le gasegase o le mafaufau e fesoʻotaʻi ma le faʻamaʻi o le Alzheimer, auā e mafai e le vave iloa ona fesoasoani i togafitiga.
O se suʻesuʻega fou na lomia i le Frontiers in Aging Neuroscience ua fautua mai ai o le uroformic acid e mafai ona avea ma se biomarker e ono mafai ona iloa vave ai le faʻamaʻi o le Alzheimer.
Ua faʻamatalaina e le US Centers for Disease Control and Prevention (CDC) le dementia o se “faʻaletonu i le manatua, mafaufauga, poʻo le faia o faʻaiuga e faʻalavelave ai i gaoioiga i aso faisoo.”
I le fa'aopoopoga i le fa'ama'i o le Alzheimer, e iai fo'i isi ituaiga o le dementia e pei o le dementia ma Lewy bodies ma le vascular dementia. Ae o le Alzheimer's o le ituaiga sili ona taatele o le dementia.
E tusa ai ma le lipoti a le Alzheimer's Disease Association i le 2022, e tusa ma le 6.5 miliona tagata i le Iunaite Setete o loʻo ola ma le faʻamaʻi. E le gata i lea, o loʻo faʻamoemoeina e le au suʻesuʻe o le a faaluaina lena fuainumera i le 2050.
E le gata i lea, o tagata e maua i le faʻamaʻi tuga o le Alzheimer e ono faigata ona folo, tautala, ma savali.
Seia oo i le amataga o le 2000, o le taotoga o le tino maliu sa na o le pau lea o le auala e faamaonia ai pe maua se tagata i le faamai o le Alzheimer po o se isi ituaiga o le gasegase o le mafaufau.
E tusa ai ma le National Institute on Aging, ua mafai nei e fomaʻi ona faia se lumbar puncture, e taʻua foʻi o le lumbar puncture, e siaki ai biomarkers e fesoʻotaʻi ma le faʻamaʻi o le Alzheimer.
E su'e e foma'i ni fa'ailoga o le kanesa e pei o le beta-amyloid 42 (o se vaega autū o amyloid plaques i le fai'ai) ma atonu e su'e ni fa'aletonu i le PET scan.
“O metotia fou o ata, aemaise lava le ata o le amyloid, PET amyloid imaging, ma le tau PET imaging, e mafai ai ona tatou vaʻai i ni faʻaletonu i le faiʻai aʻo ola se tasi,” o le saunoaga lea a le polofesa ma le fomaʻi o le Soifua Maloloina Lautele a Michigan, Kenneth M., Dr. Langa. I Ann Arbor, o lē e leʻi aofia i le suʻesuʻega, na ia faia se faʻamatalaga i se podcast talu ai nei a Michigan Medicine.
E tele auala e togafitia ai e fesoasoani e faʻaitiitia ai le ogaoga o faʻailoga o le tale ma faʻagesegese ai le alualu i luma o le faʻamaʻi, e ui e le mafai ona faʻamaloloina.
Mo se faʻataʻitaʻiga, e ono faʻatonuina e se fomaʻi ni vailaʻau e pei o le donepezil poʻo le galantamine e faʻaitiitia ai faʻailoga o le tale. O se vailaʻau suʻesuʻe e taʻua o le lecanemab e mafai foʻi ona faʻagesegese ai le alualu i luma o le faʻamaʻi o le Alzheimer.
Talu ai ona e taugata le suʻeina o le faʻamaʻi o le Alzheimer ma atonu e le mafai e tagata uma ona maua, o lea ua faʻamuamua ai e nisi o tagata suʻesuʻe le suʻesuʻeina vave.
Na suʻesuʻeina faʻatasi e le au suʻesuʻe mai le Iunivesite o Shanghai Jiao Tong ma le Wuxi Institute of Diagnostic Innovation i Saina le matafaioi o le formic acid o se biomarker mo le faʻamaʻi o le Alzheimer i le mimi.
Na filifilia e le au saienitisi lenei vailaʻau faapitoa e faʻavae i luga o a latou suʻesuʻega na faia muamua i faʻailoga o le faʻamaʻi o le Alzheimer. Latou te faʻasino i le metabolism masani o le formaldehyde o se vaega autū o le faʻaletonu o le mafaufau e fesoʻotaʻi ma le matua.
Mo lenei suʻesuʻega, na faʻafaigaluegaina ai e le au tusitala ni tagata auai e toʻa 574 mai le Memory Clinic o le Falemaʻi Lona Ono a Tagata o Shanghai, Saina.
Na vaevaeina e i latou na auai i ni vaega e lima e faʻatatau i a latou faʻatinoga i suega o le gaioiga faʻalemafaufau; o nei vaega e amata mai i le soifua maloloina o le mafaufau i le Alzheimer's:
Sa aoina e le au suʻesuʻe faʻataʻitaʻiga o le mimi mai tagata auai mo le maualuga o le formic acid ma faʻataʻitaʻiga o le toto mo le suʻesuʻega o le DNA.
I le faʻatusatusaina o le maualuga o le formic acid i vaega taʻitasi, na iloa ai e le au suʻesuʻe e iai eseesega i le va o tagata auai e malolosi le mafaufau ma i latou e iai sina faʻaletonu.
O le vaega e iai sina faʻaletonu o le mafaufau, e maualuga atu le maualuga o le formic acid i le mimi nai lo le vaega e malolosi lelei le mafaufau.
E le gata i lea, o tagata auai e maua i le faʻamaʻi o le Alzheimer e maualuga tele le maualuga o le formic acid i a latou mimi nai lo tagata auai e malolosi lelei le mafaufau.
Na maua foʻi e le au saienitisi o le maualuga o le formic acid i le urinary e fesoʻotaʻi faʻafeagai ma suʻega o le mafaufau i le manatua ma le gauai.
"Sa matuā si'itia lava le maualuga o le formic acid i le mimi i le vaega e maua i le [fa'aitiitia o le mafaufau], o lona uiga e mafai ona fa'aogaina le formic acid i le mimi mo le vave iloa [o le fa'ama'i o le Alzheimer]," o le tusi lea a tusitala.
E tāua tele iʻuga o lenei suʻesuʻega ona o ni nai māfuaaga, aemaise lava le taugata o le suʻesuʻeina o le faʻamaʻi o le Alzheimer.
Afai e faʻaalia atili e suʻesuʻega e mafai e le uric acid ona iloa le paʻu o le mafaufau, e mafai ona avea lea ma se suega faigofie ona faʻaaoga ma taugofie.
E le gata i lea, afai e mafai e sea suega ona iloa ai le pa'ū o le mafaufau e fesoʻotaʻi ma le faʻamaʻi o Alzheimer, e mafai e le au fomaʻi ona vave faia se fesoasoani.
Na saunoa Dr. Sandra Petersen, DNP, sui peresitene sinia o le soifua maloloina ma le manuia i Pegasus Senior Living, e uiga i le suʻesuʻega i se faatalanoaga ma le Medical News Today:
“E amata suiga i le faʻamaʻi o le Alzheimer pe tusa ma le 20 i le 30 tausaga aʻo leʻi iloa le maʻi ma e masani ona lē iloa seʻia oʻo ina tupu ni faʻaleagaina tetele. Matou te iloa o le vave iloa e mafai ona maua ai e gasegase nisi filifiliga togafitiga ma le mafai ona fuafua mo le tausiga i le lumanaʻi.”
“O se alualu i luma i lenei suega (e le afaina ai le tino ma e taugofie) o loʻo avanoa mo tagata lautele o le a avea ma se suiga tele i le taua faasaga i le faamai o le Alzheimer,” o le saunoaga lea a Dr. Peterson.
Talu ai nei na maua ai e saienitisi se biomarker e mafai ona fesoasoani i fomaʻi e suʻesuʻe vave le Alzheimer's. O le a mafai ai e fomaʻi…
O taunuuga o se suʻesuʻega fou i isumu e mafai ona fesoasoani i se aso e fai ai se suega toto lea o le a avea ma vaega o suʻesuʻega masani mo Alzheimer ma isi ituaiga o…
O se suʻesuʻega fou e faʻaaogaina ai le PET scans o le faiʻai e vavalo ai le pa'ū o le mafaufau e faʻavae i luga o le i ai o le amyloid ma le tau proteins i le faiʻai, a leai o le mafaufau…
O loʻo faʻaaogaina nei e fomaʻi ni suʻega eseese o le mafaufau ma ni scan e iloa ai le faʻamaʻi o le Alzheimer. Ua atiaʻe e le au suʻesuʻe se algorithm e mafai ona faʻaaogaina i luga o le tasi…
O se suega vave o mata atonu e maua ai ni faʻamatalaga taua e uiga i le soifua maloloina o le faiʻai i se aso. Ae maise lava, e mafai ona iloa ai faʻailoga o le gasegase o le mafaufau.
Taimi o le meli: Me-23-2023